LogoRld.jpg

header.jpg

Knotbomen, knoestige kerels

Een knotboom is een boom die regelmatig gesnoeid wordt op een welbepaalde hoogte. Meestal gebeurt dit op zo’n twee meter stamhoogte. Door het regelmatig terugsnoeien ontstaat er na verloop van tijd op de stam een knoestige ‘knot’. Vandaar de naam van deze groeivorm.

Bij knotbomen denken veel mensen spontaan aan de knotwilg, verruit de meest gebruikte soort voor deze beheertechniek. Maar er kunnen ook tal van andere bomen als knotboom worden beheerd: Gewone es, Haagbeuk, iepen en eiken bijvoorbeeld, maar ook Zwarte els, abeel en Zwarte populier.

Hout voor vanalles en nog wat

Knotbomen hadden vroeger een belangrijke economische betekenis. In de eerste plaats waren ze leveranciers van brandhout. Afhankelijk van de gewenste dikte van het brandhout knotte men de bomen om de vijf tot tien jaar. De kleinere takken (rijshout) gebruikte men voor het opstoken van broodovens of als basismateriaal voor allerhande vlechtwerk. Met het geoogste hout werden ook allerhande werktuigen gemaakt. Van essenhout bijvoorbeeld kon men houten klompen snijden, van de dunnere takken werden stelen gemaakt. Een andere specifieke functie van de knotboom was het verstevigen van oevers van waterlopen en het deels ontwateren ervan. In dat geval werd er meestal gebruik gemaakt van de wilg. Ook werden knotbomen gebruikt als windbreker en perceelbegrenzer.

Een klein biotoopje

Naast de economische functie hebben knotbomen ook een belangrijke ecologische betekenis. De stam van een knotboom holt, na verloop van jaren, makkelijk uit door inrotting vanaf de knot. De holtes die zo ontstaan zij ideale nest- en schuilplaatsen voor tal van dieren. Verschillende uilen- en vleermuissoorten maken hier dankbaar gebruik van. Op de knot van een oude knotboom ontstaat vaak een klein biotoopje waarin mossen en andere planten groeien.

Knotbomen worden meestal in rijen geplant. Samen met hagen, houtkanten, dreven en andere bomenrijen vormen ze een netwerk van groene verbindingwegen voor tal van dieren en planten doorheen het landschap.

Regionaal Landschap Dijleland vzw plant knotbomen aan of doet achterstallig onderhoud: project Hagen, houtkanten en knotbomen.