LogoRld.jpg

header.jpg

Nieuwe publicatie: IJskelders in Vlaams-Brabant

Er was eens een tijd waarin mensen zonder koelkasten en diepvriezers leefden. Zij wisten even goed dat warmte en het bewaren van voedsel niet samengaan. Ze dronken in de zomer net zo graag koele drankjes en hielden van roomijs, als ze zich dat konden permitteren. Zwellingen of ontstekingen verzorgden ze ook met ijs. We hebben het niet alleen over het verre verleden, maar ook over een tijd tot in de 20ste eeuw.

Maar hoe kwam je aan ijs? En vooral: hoe bewaarde je het tot je het nodig had?

Een zeer efficiënte oplossing zijn ijskelders. Deze vaak verborgen erfgoedrelicten getuigen van een vrij ongekend fenomeen. Ze komen op veel plaatsen in de wereld voor. Mensen gebruikten ijskelders vooral om er natuurlijk ijs in te bewaren tot in de zomer. Dus niet voor de bewaring van levensmiddelen zoals men weleens denkt. Dat was soms een later, bijkomend gebruik.

Lang niet iedereen beschikte over zo’n ijskelder. Ze bevonden zich in onze streken vooral op kasteeldomeinen. Maar ook in steden vond je exemplaren, zowel in eigendom van de stad als van privépersonen. Hun bouw is meestal vanaf het einde van de 18de en vooral in de 19de eeuw te situeren.

Er zijn zo’n 500 ijskelders in België bewaard, voor zover we weten. De grote helft daarvan (ca. 260) bevindt zich in Brussel en Vlaanderen. In Vlaams-Brabant zijn er een kleine vijftig gekend.

IJs vind je intussen niet meer in de ijskelders. Maar voor vleermuizen zijn deze grotachtige constructies een ideaal winterverblijf. Door deze herbestemming kan dit klein patrimonium met zijn ‘verhalen’ toch bewaard blijven voor de toekomst. De restauratie van deze ijskelders is dus zowel vanuit cultuurhistorisch als natuurbehoudsstandpunt een must.

De Regionale Landschappen – die zich inzetten voor het herstel en behoud van natuur én erfgoed – zijn dan ook de partners bij uitstek om de eigenaars van deze relicten bij het herstel en de inrichting met raad en daad bij te staan. Deze samenwerking resulteerde reeds in het herstel van verschillende ijskelders in Vlaams-Brabant.

De provincie Vlaams-Brabant hecht in haar beleid veel belang aan dit klein historisch erfgoed, dat vaak het meest bedreigd is. Naast ondersteuning via de Regionale Landschappen, zetten we ook de expertise van Monumentenwacht Vlaams-Brabant - die instaat voor de inspectie van waardevolle al dan niet beschermde gebouwen – in bij het behoud van deze bescheiden maar vernuftige bouwsels. Dankzij de inspanningen van vele partners kunnen we er dan ook voor zorgen dat dit bijzonder erfgoed bewaard blijft én dat de vleermuizen een nieuwe thuis hebben.

 

Gratis te downloaden als pdf (3 Mb) of af te halen bij Regionaal Landschap Dijleland vzw. Bestellen via post kan tegen 1,5 euro verzendkost.

Uitgave: Provincie Vlaams-Brabant, 44 blz

Gierzwaluw-copyrightMichelGeven-Buiten-beeld.jpg

Dijleland Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van onze activiteiten en verwezenlijkingen. Registreer je voor onze tweemaandelijkse nieuwsbrief door een mailtje te sturen naar info@rld.be.